Teşbih Nedir? (Benzetme Sanatı Nedir?)

393
0
tesbih-nedir-benzetme-sanati-nedir-tesbih-ornekleri-tesbihi-balig

Bu yazımızda sizlere söz sanatlarından teşbih nedir?, teşbih sanatı nedir? ve benzetme sanatı nedir? gibi soruların cevabını bulmaya ve teşbih sanatının inceliklerinden bahsetmeye çalışacağız. 

Edebi söz sanatlardan olan teşbih sanatı diğer bir ifade ile benzetme sanatı olarak bilinilir.

Teşbih Nedir?

Teşbih nedir? sorusunun cevabına bakacak olursak.Öncelikle tanımamıza bir bakalım;

Birbirleri arasında ortak bir yön bulunan iki şeyden zayıf olanın kuvvetli olana benzetilmesine teşbih denir. Böylelikle teşbih ne demek sorusuna cevabını bulmuş oluyoruz.

Benzetme teşbih sanatının dört adet önemli unsur vardır, Bunları kısaca açıklayacak olursak;

1- Benzeyen (Müşebbeh) zayıf unsur
2- Kendisine benzetilen (Müşebbehünbih) kuvvetli unsur
3- Benzetme yönü (Vech-i şebeh) iki varlık arasındaki ortak yön
4 -Benzetme Edatı (Edat-ı teşbih) gibi kadar sanki misal tıpkı benzer andırır adeta

Edebi sanatlar teşbih sanatında temel iki unsuru vardır. Bunlardan birincisi benzeyen ikincisi ise kendisine benzetilen diğer iki unsur ise olmasa da olur. Öyle ki bizim iki temel benzetme sanatımız vardır diyebilmemiz için benzeyen ve kendisine benzetilen kesinlikle olmak zorundadır. Diğerleri isteye ve duruma bağlıdır.

tesbih-nedir-benzetme-sanati-nedir-tesbih-ornekleri-tesbihi-balig

Teşbih (Benzetme) Sanatının Türleri Nelerdir?

Teşbih türleri beş ana başlık altında toplanmıştır. Bunları maddeler alinde kısa açıklamalar şeklinde anlatmaya başlayalım.

1. Teşbih-i Beliğ (Güzel Benzetme)

Teşbihi beliğ nedir? sorusuna cevap verecek olursak. Sadece kendisine benzeyen ve benzetilen ile yapılan sanata teşbihi beliğ denir. Cümlede benzetme edatı ve benzetme yönü söylenmeyişi, o cümleyi daha çok etkili ve güzel kılar. Teşbihi beliğ nedir? sorusuna böylelikle cevap vermiş olduk. Şimdi de teşbih i beliği örnekler ile açıklayalım.

“Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda?”
Açıklama;
Cennet” Kendisine Benzetilen
Vatan” benzeyen

“Nazlı vücudu bir kucak ot, bir yığın kemik”
Açıklama;
Bir kucak ot, bir yığın kemik” Kendisine Benzetilen
Nazlı vücut” benzeyen

2. Ayrıntılı Benzetme (Teşbih-i Mufassal)

Teşbih-i mufassal nedir? sorsuna gelecek olursak. Teşbih benzetme sanatlarından olan dört öğenin cümle içerinde tamamının kullanmasına ayrıntılı benzetme denir?. Ayrıntılı benzetme sanatı örnekleri verecek olursak.

-“Tuz gölü mavi bir örtü gibi önüme serildi”.
Açıklama;
Gibi” benzetme edatı
Tuz gölü” benzeyen
Örtü” kendine benzetilen
Önüme serildi” benzetme yönü

“Beş altı araba gelin alayı gibi sıralandı”.
Açıklama;
Beş altı araba” benzeyen
Gelin alayı” kendisine benzetilen
Sıralandı” benzetme yönü
Gibi” benzetme edatı

3. Kısaltılmış Benzetme (Teşbih-i Mücmel)

Teşbih-i mücmel nedir? sorusuna cevap verecek olursak. Benzetme teşbih sanatının dört unsurunun sadece benzetme yönünü kullanılamadığı cümlelere kısaltılmış benzetme denir. Teşbih-i mücmel örnek verecek olursak.

-“Hayal gibi bir yolculuktu”.
Açıklama;
Bir yolculuk” benzeyen
Hayal” kendisine benzetilen
Gibi” benzetme edatı
…….” benzetme yönü yok.

-“Altın gibi başaklar”.
Açıklama;
Altın” benzeyen
Başaklar” kendisine benzetilen
Gibi” benzetme edatı
……..” benzetme yönü yok.

tesbih-nedir-benzetme-sanati-nedir-tesbih-ornekleri-tesbihi-balig

4. Pekiştirilmiş Benzetme (Teşbih-i Müekked)

Teşbih-i müekked nedir? sorusuna cevap verecek olursak. Teşbih benzetme sanatının dört unsurunun sadece benzetme edatının kullanılamadığı cümlelere pekiştirilmiş benzetme denir. Pekiştirilmiş benzetme örnekleri verecek olursak.

-“Ufuk bir tilkidir, kaçak ve kurnaz”.
Açıklama;
Ufuk” benzeyen
Tilki” kendisine benzetilen
Kurnaz” benzetme yönü
……….” benzetme edatı yok.

-“Kızın eli pamuk yumuşaklığındadır”.
Açıklama;
Kız” benzeyen
Pamuk” kendisine benzetilen
Yumuşak” benzetme yönü
…………” benzetme edatı yok.

5. Yaygın Benzetme (Temsili Teşbih)

Yaygın Benzetme diğer bir ismi temsili teşbih benzetme sanatlarından olan benzetme yönünün birden fazla kullanılmasına temsili teşbih denir?. Temsili teşbih örnekleri ise Orhan Seyfi Orhan Kar şiiridir.

KAR
Dışarıda yorgun adımlar… 
Çalındı sonra kapım: “Acep gelen, bu zaman kim?” dedim, gidip açtım. 
Görünce kalbimi oynattı bir küçük titreyiş 
Garip çehreli, ağırbaşlı bir derviş. 
Elinde buzdan asa, koltuğunda bir ney var. 
Omuzlarında uzun, bembeyaz uzun saçlar… 
Ne var, dedim, nereden geldin ihtiyar, ne adın? 
Neden bu korkulu yollarda böyle geç kaldın?
 – Uzak, uzak dedi meçhul uzak ufuklardan 
Sürüklüyor beni ruhumda duyduğum hicran. 
Kutupların geçerek buzdan denizlerini 
Ümidimin her tarafta aradım izlerini 
Yabancı yolların üstünde ağladım, koştum. 
Bahar âşığıyım, kıştır ismim ey dostum
                                                     Orhan Seyfi Orhon

Ayrıca teşbih sanatı nedir?‘in yanında merak edeceğinizi düşündüğümüz mübalağa ne demektir? yazımıza da bakabilirsiniz.

Teşbih  Örnekleri

Birkaç teşbih örnekleri ile size benzetme sanatını anlatmaya çalışalım. Teşbih cümlelerin birincisi;

-“Fırtınada bir deniz kenarı kadar yalnızdım”.
Açıklama;
Yalnızdım” benzeyen
Deniz feneri” kendisine benzetilen
Kadar” benzetme edatı
Yalnızdım” benzetme yönü

Benzetme örnekleri ikincisi ise;

“Rujlu dudakları açık bir yarayı andırıyordu”.
Açıklama;
Rujlu dudaklar” benzeyen
Açık bir yara” kendisine benzetilen
Andırıyordu” benzetme edatı.

Benzetme sanatı örnekleri üçüncüsü ise;

-“Köpek leşi gibi uyuyor şehir”.
Açıklama;
Şehir” benzeyen
Köpek leşi” kendisine benzetilen
Gibi” benzetme edatı.
Uyuyor” benzetme yönü

Böylelikle teşbih örnekleri vermiş olduk. Teşbih sanatını meydana getiren unsurlar ne kadar az kullanılırsa teşbih yapılan cümle o kadar kuvvetli olur.

Bu makalemizde sizlere teşbih sanatı nedir?, teşbih ne demek ve teşbih örnekleri hakkında bilgiler vermeye çalıştık.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here