ünlü Daralması Nedir?, ünlü Daralması örnekleri

219
0
ünlü-Daralması

ünlü daralması konulu makalemizde sizlere ünlü daralması nedir ve ünlü daralması örnekleri nelerdir soruların cevabını bulmaya çalışacağız. Ayrıca ünlü daralması ile ilgili cümleler sunmaya çalışacağız.

ünlü Daralması Nedir?

Türkçede gerçekleşen ses olaylarından birisi olan ünlü daralması, ‘a’ veya ‘e’ ünlüleri ile biten fiillere ‘-yor’ eki getirilmesi durumunda gerçekleşir ve fiilin son hecesinde bulunan ünlü ses ‘ı’, ‘i’, ‘u’ veya ‘ü’ ünlü seslerinden birisine dönüşür.

ünlü Daralması Örnekleri

Ünlü daralması ile ilgili alıştırma yapmak her zaman fayda sağlayacaktır.

Bazı ünlü daralması örnekleri şu şekilde gösterilebilir;

  • söyle – yor → söylüyor
  • anla – yor → anlıyor
  • ar(a) – yor → arıyor
  • kan(a) – yor → kanıyor
  • yaşa – yor → yaşıyor
  • anlam(a) – yor → anlamıyor
  • temizle – yor → temizliyor

ünlü Daralmasında Özel Durumlar

Ünlü daralmasında da Türkçedeki diğer ses olaylarında olduğu gibi istisnalar bulunmaktadır. Bu ses olaylarının bilinmesi, ünlü daralmasının fark edilebilmesi için önemli rol oynamaktadır.

1) Türkçede “ye, de, ne” hecelerinin kullanılması durumunda bunların bazılarında “y” kaynaştırma ünsüzü geleceği vakit, ‘y’den önceki geniş ünlüde de daralma durumu görülür. Bu istisna dışında, normal koşullarda ‘y’ kaynaştırma ünsüzünden önceki ünlüde daralma görülmez.

Buna durumun gerçekleştiği ünlü daralmasına örnek olarak şunlar gösterilebilir;

  • ye – y – ecek > yiyecek
  • ne – y – e > niye
  • de – y – ecek > diyecek
  • 2) Çok heceli kelimelerde, sadece sesli kullanımda daralma görülebilir. Örnekler;
  • Atlayacak → Atlıyacak
  • Yaşayarak → Yaşıyarak
  • Başlayan → Başlıyan
  • Gelmeyen → Gelmiyen

Bu kullanımlar, yazılı olarak kullanılmaları durumunda yanlıştır. Bu yüzden sözlü kullanımları ile karıştırılmamaları gerekir.

ünlü Daralması Cümle Örnekleri

Ünlü daralması fark edilmesi zor ses olaylarından birisidir. Zira yalnızca, sondaki 1 harfin dönüşümü gerçekleşmektedir. Ünü daralma ses olaylarını daha kolay bir şekilde tespit edebilmek için sürekli alıştırma yapılmalıdır. Ünlü daralması ses olayının gerçekleştiği bütün kelimelerin bilinmesinin imkanı yoktur.

Çalışmak istiyorsanız en iyi yol bu ses olayının gerçekleştiği cümleler kurmaktan geçer.

ünlü daralması örnek cümleleri ile veya kelime alıştırmaları ile kolaylıkla bu ses olayının üstesinden gelebilirsiniz.

ünlü daralması ile ilgili cümleler şu şekilde gösterilebilir;

  • Günlerdir beklenmekte olan kar yarın başlıyor.
  • Ne zamandır yüzü doya doya gülmüyordu.
  • Gurbetteki babasını çok özlüyor.
  • Uzunca bir zamandır bizim mahallede yaşıyor.

ünlü daralması ile ilgili örnekler bunlarla sınırlı değildir tabii, daha pek çok örneği de kendiniz oluşturarak alıştırma yapabilir ve bu ses olayını fark etmede daha başarılı olabilirsiniz.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here